Architectuur

De gebouwen waarin je woont, werkt, of naar school gaat zijn vaak heel gewoon voor je. Maar heb je wel eens goed naar de gebouwen gekeken? Sommige gebouwen zijn specialer dan je denkt! Ze vallen bijvoorbeeld op door hun ontwerp, de gebruikte materialen of hun uitstraling. Kortom: er is iets aan de hand met de architectuur van het gebouw. Architectuur en bouwkunst zijn erg geschikt voor een onderzoek. Bovendien laat het onderwerp zich makkelijk verbinden met je eigen woonomgeving. Een onderzoek naar de geschiedenis van het huis waarin je woont of de school waarop je zit, kan veel interessante ontdekkingen opleveren. Hieronder vind je enkele suggesties voor je profielwerkstuk CKV.

Onderzoek in je eigen dorp of stad

In veel plaatsen, zeker de grotere steden, staan opvallende gebouwen. Zo vind je in Groningen onder andere het bekende Groninger Museum en het Gasunie gebouw. Beide zijn blikvangers door hun opvallende verschijning. Maar niet alleen achter deze 'aparte' gebouwen zit een bijzondere geschiedenis. Kijk bijvoorbeeld maar eens op de Architectuurgids website. In deze gids zijn allerlei verschillende gebouwen opgenomen.

Voor je profielwerkstuk kun je onderzoeken wat de architect bedoeld heeft met zijn of haar ontwerp. Ook kun je onderzoeken wat de stijl van het gebouw zegt over de periode waarin het gebouw tot stand kwam. Het Academiegebouw (het hoofdgebouw van de universiteit) in Groningen is bijvoorbeeld gebouwd in de stijl van de Noord-Nederlandse Renaissance. Het gebouw, dat in 1909 gebouwd is, lijkt daardoor veel ouder dan het werkelijk is! Je kunt onderzoeken waarom voor deze stijl gekozen is, en wat de opdrachtgever of de architect daarmee beoogde.

Architectuurgeschiedenis

Een van Nederlands bekendste architectuurhistorici is Auke van der Woud. In 2007 won de hoogleraar Architectuur- en Landschapgeschiedenis van de Rijksuniversiteit Groningen de prijs voor beste geschiedenisboek. In zijn boek beschrijft hij hoe de inrichting van Nederland als gevolg van de industriële revolutie veranderde. Ook in zijn andere publicaties zoals Sterrenstof. Honderd jaar mythologie in de Nederlandse architectuur (2008) en Architectuur in Nederland in de negentiende eeuw (2008, ed.) vind je zijn ideeën over de Nederlandse architectuurgeschiedenis in de 19e en begin 20e eeuw.

Het programma Adams Appel heeft verschillende items gemaakt over Auke van der Woud. Deze kun je hier bekijken: Over het Moderne Nederland.

Voor je profielwerkstuk kun je een vergelijkbaar onderzoek doen als Van der Woud. Je kunt onderzoeken welke gevolgen de industriële revolutie had voor de inrichting van je eigen dorp of stad. In veel plaatsen werden in een keer tramlijnen aangelegd, postkantoren uit de grond gestampt en treinstations gebouwd. Kun je dit soort gebouwen terugvinden in je eigen woonomgeving? Misschien kun je in gemeentelijke archieven plattegronden vinden van vroeger. Hierop kun je zien hoe een stad zich ontwikkeld heeft door de tijd. Kun je achterhalen waarom je stad of dorp op een bepaalde manier groeide? Bijzondere voorbeelden van stedelijke ontwikkeling zijn Almere en Lelystad. Deze 'nieuwe' steden werden uit het niets gebouwd. In veel wijken heeft men wel geprobeerd de stad een bepaald karakter te geven. Je kunt onderzoeken hoe men heeft geprobeerd deze steden identiteit te geven. Vind je dat de onterwerpers geslaagd zijn in hun ideeën?

Ook kun je de werken van één architect, zoals Berlage of de hedendaagse bekende Nederlandse architect Rem Koolhaas bestuderen. Waar haalden zij hun inspiratie vandaan? Willen ze een boodschap uidragen met hun gebouwen - en zo ja, welke?

Verschillende stijlen en scholen

Stijlen

Er zijn ontzettend veel verschillende stijlen binnen de architectuur: Bauhaus, Noord Nederlandse Renaissance, Slow Architecture , Neoclassisime, Gotiek zijn maar enkele van de vele varianten. Je kunt een van deze stijlen tot je onderwerp maken en onderzoeken hoe de stijl is ontstaan. Vaak zijn ontwikkelingen binnen de architectuur onderdeel van een bredere ontwikkeling binnen de kunsten, of zelfs de maatschappij.

Een goed voorbeeld hiervan is de 17e en 18e eeuwse Barok. Hiernaast zie je voorbeelden uit de schilderkunst en de architectuur, maar je kunt ook voorbeelden vinden in de beeldhouwkunst en de muziek. In de negentiende eeuw onstond zelfs nog een neobarokke stroming, die bepaalde ideeën uit de eerdere Barok overnam. Voor je profielwerkstuk is het erg leuk om te onderzoeken welke elementen in alle kunstvormen naar voren komen, en welke juist minder. Kun je eigenlijk wel schilderijen met gebouwen, of zelfs muziek vergelijken? Je kunt onderzoeken of en hoe ontwikkelingen in de bouwkunde parallel lopen met die in de literatuur, schilder- of andere beeldende kunsten. Wat wilden deze stijlen uitdrukken, en hoe zie je dat terug in de verschillende kunstvormen? 

Scholen

Het gebeurde ook regelmatig dat verschillende gelijkgestemde kunstenaars bijelkaar komen in scholen. Beeldhouwers, musici, schilders, architecten en schrijvers deelden een visie op kunst, en probeerden deze tot uiting te brengen in hun werken. 

Een erg bekend voorbeeld is de groep De Stijl. De bekendste kunstenaar uit deze groep is misschien wel Mondriaan, maar wist je dat ook bijvoorbeeld de White Stripes zich hebben laten inspireren door deze stroming? Ze hebben zelfs een album naar deze stroming genoemd (zie hiernaast)! De Stijl was van invloed op muziek, beeldende kunsten en architectuur. Behalve de Stijl zijn er nog andere groeperingen, zoals de Haagsche School , de Delftse School, en de Chicago school. Voor je profielwerkstuk kun je onderzoeken welke uitgangspunten deze groepen hanteerden. Hoe zie je dat terug in de kunstwerken die ze geproduceerd hebben? Wat wilden de Scholen bereiken met hun samenwerkingen? Ook dit zijn leuke onderwerpen voor je profielwerkstuk!

Vragen? 

Heb je nog vragen over dit onderwerp, dan kun je contact opnemen met het Alfasteunpunt: alfasteunpunt@rug.nl