Vechten in woord en beeld

Woorden doen geen pijn zeggen ze wel eens. Als je de verhalen in het Finse epos Kalevala moet geloven is dat wel anders... In dit grote historische epos dat uit 50 zangen bestaat wordt bijvoorbeeld iemand een moeras ingezongen waarna hij bijna verdrinkt! Ben je benieuwd hoe dat ging? Verdiep je dan voor je profielwerkstuk eens in de Kalevala en de kunst die er op geïnspireerd is. En heb je zelf creatief talent? Lees dan zeker verder!

 

De liederen waarop de Kalevala (spreek uit: Ká-levala) geïnspireerd is, zijn ongeveer 2.000 jaar geleden ontstaan en werden vanaf die tijd zingend doorgegeven. In de 19^e eeuw verzamelde Elias Lönnrot deze volkspoëzie en publiceerde hij de Kalevala. Sinds deze uitgaven van Lönnrot heeft de Kalevala veel invloed gehad op de Finse kunst. Van muziekstukken tot schilderijen en van dansvoorstellingen tot stripverhalen: het verhaal van de Kalevala wordt op veel manieren uitgebeeld.

 

 

Fantasyfan? Lees de Kalevala!

In de Kalevala komen veel thema's voor die ook te vinden zijn in vertellingen en legenden uit andere culturen: het ontstaan van de wereld, natuurverschijnselen, leven en dood, de godenwereld, enzovoort. De drie belangrijkste personages zijn de dichter Väinämöinen, de smid Ilmarinen (Tolkien heeft hem ook in Lord of the Rings gebruikt!) en de avonturier Lemminkäinen.

Alle drie wonen ze in het land van stamvader Kaleva en zoeken ze een bruid in het noordelijker gelegen Pohjola, ook wel het Noordland genoemd. Om hierin te slagen moeten ze verschillende opdrachten uitvoeren. Als gevolg van een van deze opdrachten doet Ilmarinen iets dat een belangrijke rol in het verhaal speelt: hij smeedt voor de heerseres van het Noordland de Sampo, een mysterieus object dat de bezitter voorspoed brengt. Tegen het eind van de Kalevala eisen de helden de helft van de Sampo terug. Als dit geweigerd wordt, breekt een helse strijd los tussen de drie mannen uit Kalevala en krijgers uit het Noordland, aangevoerd door de heks Louhi. Bij een gevecht op een boot breekt de Sampo in stukken en valt in zee. Brokstukken spoelen aan op de kusten van Kalevala en brengen alsnog welvaart. 

Stuur een mailtje naar alfasteunpunt@rug.nl voor een uitgebreidere samenvatting van dit Finse epos.

 

 

Kalevala in de beeldende kunst

Vooral vanaf het eind van de 19e eeuw begon het epos de beeldende kunst te beïnvloeden. Met name de Finse schilder Akseli Gallen-Kallela was gefascineerd door de Kalevala en hij wordt als de grote meester van het genre gezien. Gallen-Kallela hield zich zijn hele leven bezig met het epos en ontwikkelde zo zijn eigen stijl. Verdiep je eens in deze voor veel Nederlanders onbekende kunstenaar. Wat gebeurde er in Akseli's leven dat invloed had op zijn kunst? Hoe zie je het symbolisme in zijn werk? Wat had Gallen-Kallela te maken met de Wereldtentoonstelling in Parijs (waarvoor ook de Eiffeltoren is gebouwd)?

Je kunt in je profielwerkstuk CKV combineren met geschiedenis door te kijken naar de Finse geschiedenis en Akseli's werk. Maar je kunt ook dieper in de kunst duiken, Gallen-Kallela maakte naast schilderijen ook meubels, fresco's, gebrandschilderde ramen, boekillustraties, enzovoort. Hij was een zeer veelzijdig kunstenaar. Sommige mensen vinden het werk van Gallen-Kallela kitsch en anderen grootse kunst. Wie heeft er gelijk, vind jij? Een ding is zeker, Gallen-Kallela heeft grote invloed gehad op de Finse kunst. Als je de verhalen van de Kalevala kent, gaan de schilderijen meer voor je betekenen en omgekeerd: de schilderijen brengen de verhalen tot leven.

 

 

Voor je profielwerkstuk kun je de schilderijen die Gallen-Kallela over de Kalevala maakte bestuderen. Wat is er bijvoorbeeld zo bijzonder aan zijn stijl en waarom koos hij juist deze stijl? Later lieten ook andere kunstenaars zich inspireren door de Kalevala en zo werden er zelfs stripverhalen over het epos gemaakt. Maar ook componisten en choreografen lieten zich inspireren.

 

Jouw eigen kunstwerk...

Om je profielwerkstuk af te sluiten kun je zelf een kunstwerk maken dat op de Kalevala gebaseerd is. Zo kun je net als Gallen-Kallela een schilderij maken, maar denk ook eens aan een fotoverhaal, een beeld, een stripverhaal of een animatiefilmpje… of geef je het verhaal weer via muziek door, zoals het honderden jaren geleden gebeurde. Volg je de stijl van Gallen-Kallela of geef je een eigen creatieve draai aan je kunstwerk? Aan jou de keus!

 

Vragen?

Stuur dan een mailtje naar alfasteunpunt@rug.nl!