Bijzondere leerstoelen

Geschiedenis en beginselen van het unitarisme

In 1985 werd bij Koninklijk Besluit de oprichting door de Zwinglibond (vereniging van principieel-vrijzinnigen) goedgekeurd van de bijzondere leerstoel Geschiedenis en beginselen van het Unitarisme, verbonden aan onze faculteit.

Het Unitarisme ontstond als christelijk-humanistische stroming eind 16e, begin 17e eeuw in Transsylvanië en Polen. Het Unitarisme dankt zijn naam aan de afwijzing van het leerstuk van de Drieëenheid en de benadrukking van de eenheid (unitas) Gods. Het legt de nadruk op de zedelijke-godsdienstige ontwikkeling van de mens en beschouwt Jezus niet als goddelijke verlosser, maar als leidsman en voorbeeld voor het menselijk handelen. In Nederland vond het Unitarisme ingang bij dissidente groepen als Doopsgezinden, Remonstranten en Collegianten in de 17e en 18e eeuw. In de 19e eeuw werden de Groninger godgeleerden door het Unitarisme beïnvloed. In het onderzoek en onderwijs, uitgaande van de leerstoel, wordt de eerstkomende jaren de nadruk gelegd op de invloed van het Unitarisme in Nederland. Als bijzonder hoogleraar is prof.dr. M.P.A. de Baar vanwege de Zwinglibond aan de faculteit verbonden.

Professionele ethiek vanuit humanistisch perspectief

Sinds 1 maart 1995 heeft de Stichting Socrates, een organisatie die onderdeel uitmaakt van De Humanistische Alliantie, een bijzondere leerstoel bij de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap. Sinds 15 mei 2004 is deze leerstoel ook gevestigd bij de Faculteit Wijsbegeerte. De leeropdracht is Professionele ethiek vanuit humanistisch perspectief. De leerstoel wordt bezet door prof.mr.dr. A.R. Mackor.

Professionele ethiek gaat met name over de vraag met welke specifieke bevoegdheden, verantwoordelijkheden en morele dilemma’s professionals in de uitoefening van hun beroep te maken kunnen krijgen. Professionele ethiek biedt ‘instrumenten’ om deze vragen te beantwoorden. Het humanistisch perspectief houdt primair in dat de grondslag van de moraal niet buiten de mens, maar in de mens zelf wordt gezocht.

De leerstoel heeft betrekking op zogeheten ‘learned’ en cliëntgerichte professies. De jurist, de dokter en de dominee werden lange tijd als paradigmatische voorbeelden van deze professies beschouwd. Professies zijn ‘learned’ als zij een hoogwaardige opleiding vereisen; professies zijn cliëntgericht als de één-op-één relatie met cliënten een belangrijke rol speelt.

Het onderzoek dat in het kader van de leerstoel verricht wordt, heeft zowel betrekking op algemene professioneel ethische thema’s als op specifieke problemen. Eén van de algemene thema’s is de verhouding tussen informele beroepsmoraal, codes en recht en daaraan gekoppeld die tussen zorg- en plichtethische perspectieven op professies. Een specifieke onderzoeksvraag betreft de kwaliteit van de besluitvorming rond oplegging en verlenging van TBS en de rol die professionals zoals rechters, psychiaters en psychologen daarbij (moeten) spelen.

De interpretatie van het Hindoeïsme

Per 1 maart 1996 is door de Stichting J. Gonda-Fonds van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen een bijzondere leerstoel gevestigd aan de faculteit met als leeropdracht: De Interpretatie van het Hindoeïsme in de Sanskrit-traditie en de Indische wijsbegeerte. Op deze leerstoel is prof.dr. H.T. Bakker benoemd.

De term Hindoeïsme heeft betrekking op het complexe geheel van maatschappelijke, culturele en godsdienstige factoren die het dagelijks leven van het overgrote deel der bewoners van het huidige India bepalen en zin verlenen. Als zodanig heeft het Hindoeïsme een geschiedenis van meer dan 3000 jaar; het heeft geen stichter. De geschriften die wij tot de Hindoeïstische traditie rekenen zijn in vele talen gesteld, maar onder deze neemt het Sanskrit de centrale plaats in, vergelijkbaar met het Latijn in de West-Europese christelijke traditie. Met name de historische teksten van het Hindoeïsme, die voor een belangrijk deel door de brahmaanse elite zijn vervaardigd, zijn in het Sanskrit geschreven. Zij vormen onze belangrijkste tekstuele bron voor de geschiedenis van de Indische cultuur en godsdienst. De hedendaagse cultuur van India met zo'n lange schriftelijke traditie is alleen met kennis van die traditie te begrijpen. Het onderzoek van prof. Bakker richt zich op de ontsluiting en interpretatie van deze traditie, waarbij de tekstuele gegevens vergeleken en, waar mogelijk, in verband gebracht worden met niet-tekstueel, archeologisch en iconografisch bronmateriaal.

Religie en recht

Per 1 maart 2005 is de bijzondere leerstoel Religie en Recht vanwege de Stichting Groninger Universiteitsfonds bij de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen gevestigd.

Deze leerstoel wordt bezet door prof.mr.dr. F.T. Oldenhuis.

Levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid, met bijzondere aandacht voor het domein van de geestelijke verzorging

Prof.dr. T.H. Zock is per 1 november 2005 benoemd tot bijzonder hoogleraar Levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid, met bijzondere aandacht voor het domein van de geestelijke verzorging. Dit is een nieuwe leerstoel bij de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de RUG vanwege de Stichting Katholiek Studiecentrum voor Geestelijke Volksgezondheid (KSGV) met steun van de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten in Nederland (VVP). Het KSGV beoogt met deze leerstoel een extra concretisering van zijn steven: het bevorderen van een geestelijk gezonde omgang met levensbeschouwing en zingeving.

Historische, culturele en religieuze antropologie

Per 1 mei 2006 is prof.dr. Y.B. Kuiper benoemd tot bijzonder hoogleraar Historische, Culturele en Religieuze Antropologie vanwege de Stichting Groninger Universiteitsfonds bij de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen.

Yme Kuiper zal in zijn onderwijs en onderzoek de combinatie van historische antropologie en godsdienstantropologie gebruiken om meer inzicht te krijgen in de historische en culturele inbedding van actuele veranderingen in de verhouding tussen religie, samenleving en cultuur. Belangrijk in dat verband is de studie naar de complexe relatie tussen religieuze mobilisatie en de opleving vannationalisme en etnisch besef, zoals die zich nu overal in de wereld manifesteert. Ook de rol van meer traditionele en nieuwere vormen van religiositeit in het huidige Nederland kan worden verhelderd vanuit het perspectief van de religieuze en historische antropologie.

Godsdienstfilosofie, in het bijzonder de filosofie van de hedendaagse multiculturele samenleving

Per 1 maart 2007 is de bijzondere leerstoel Godsdienstfilosofie, in het bijzonder de filosofie van de hedendaagse multireligieuze samenleving vanwege de Stichting Groninger Universiteitsfonds bij de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen gevestigd.

Deze leerstoel wordt sinds 1 maart 2007 bezet door prof.dr. Andy F. Sanders.

Bijzondere Leerstoel Protestantse Kerk, Theologie en Cultuur

Per 1 november 2009 is de Bijzondere Leerstoel Protestantse Kerk, Theologie en Cultuur gevestigd bij de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap te Groningen. Op initiatief van het kerkelijk grondvlak beoogt de leerstoel de verbinding tussen de theologische faculteit en de kerkelijke regio in stand te houden. De leerstoel wordt bezet door prof. dr Wouter H. Slob, die naast dit hoogleraarschap tevens docent filosofie is en predikant van de Laarkerk in Zuidlaren. Onderwijs en onderzoek van prof Slob zoekt steeds naar de raakvlakken tussen theologie en filosofie. Sterke aandacht krijgen daarbij de ontwikkelingen in de hedendaagse kerkelijke praktijk.

Deze leerstoel wordt sinds 1 november 2009 bezet door prof.dr. W.H Slob.

Last modified:

May 16, 2012 13:27