Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukGammasteunpuntOnderwerpenMaatschappijleer/-wetenschappen

Medicalisering: goed of juist niet?

“Stop medicalisering van de jeugd. Het kabinet wil een halt toeroepen aan de medicalisering van de Nederlandse jeugd. Jongeren en hun ouders moeten beter leren omgaan met gedragsproblemen en tegenvallende prestaties.”

Zo opende een artikel in de Volkskrant van 9 november 2011. Wat is medicalisering, en is er een probleem? Interessant om te onderzoeken voor je profielwerkstuk!

Wat is medicalisering?

Medicalisering is een begrip uit de medische sociologie. Volgens sociologen is er sprake van medicalisering als een menselijk probleem wordt gedefinieerd, begrepen of benaderd vanuit medisch perspectief of wordt behandeld met een medische ingreep. Medisch sociologen laten zien hoe medicalisering op allerlei vlakken in de samenleving is terug te zien, en hoe daarmee de grenzen van het medisch domein verschuiven. Zij bestuderen hoe het proces van medicalisering werkt, wie eraan bijdraagt en wat dat voor ons leven betekent. Een beroemd voorbeeld van medicalisering is de opkomst van ADHD. Vroeger waren drukke kinderen gewoon drukke kinderen, maar tegenwoordig noemen we dat drukke gedrag al gauw ‘ADHD’: een psychische stoornis waarvoor je een medische behandeling kunt krijgen, meestal in de vorm van een pilletje. Volgens het artikel in de Volkskrant vindt het kabinet dat we problematisch gedrag van kinderen de laatste tijd te vaak onnodig medicaliseren.

Is de samenleving gemedicaliseerd?
Is de samenleving gemedicaliseerd?

Is de hele samenleving gemedicaliseerd?

Naast medicalisering van gedrag beschrijven medisch sociologen hoe ook allerlei andere zaken in ons leven zijn gemedicaliseerd: van medicalisering van het lichaam (denk bijvoorbeeld aan borstvergrotingen met behulp van cosmetische chirurgie), de voortplanting (bijvoorbeeld IVF-behandelingen), voedsel (‘de schijf van vijf’), seks (het succes van de Viagra pil) en het sterven (denk bijvoorbeeld aan euthanasie). Het zijn allemaal dingen uit ons leven die we steeds meer medisch zijn gaan benaderen. De invloed van de gezondheidszorg is inmiddels zo wijdverspreid dat sommige sociologen zeggen dat de hele samenleving is gemedicaliseerd. Denk eraan dat als je hier je profielwerkstuk over wil schrijven, je niet álles onderzoekt. Daar wordt het veel te breed van.

Medicalisering: een maatschappelijke discussie

Het bestuderen van het proces van medicalisering is van belang, omdat het ons leven ingrijpend beïnvloedt. Medicalisering gaat dan ook gepaard met veel maatschappelijke discussie, waarin argumenten voor en tegen medicalisering in stelling worden gebracht. Maar een onderscheid tussen goede en slechte vormen van medicalisering is lang niet altijd gemakkelijk te maken. Soms vinden we medicalisering goed. De feministen in de jaren ‘60 van de vorige eeuw, bijvoorbeeld, waren blij met de komst van de anticonceptiepil waarmee vrouwen beter konden bepalen of ze wel of niet zwanger werden. Medicalisering van de voortplanting droeg zo bij aan de emancipatie van vrouwen.

Maar soms twijfelen we of medicalisering wel zo goed is. De gezondheidszorg is al erg duur, en medicalisering draagt er bijvoorbeeld mede aan bij dat die kosten alsmaar verder stijgen. Een nadeel aan medicalisering kan daarnaast zijn dat we kunnen vergeten dat een probleem misschien niet wordt veroorzaakt door iets in het lijf van een persoon, maar door iets in de omgeving. Als dat zo is, ligt de oplossing misschien helemaal niet in een medische behandeling, maar zou je de omgeving moeten veranderen. Zo zijn er mensen die in het kader van ADHD zeggen dat het probleem niet ligt bij het kind dat zich druk gedraagt, maar dat dat gedrag een probleem wordt doordat ouders en scholen er niet op de juiste manier mee omgaan. Een oplossing ligt dan niet in een pilletje, maar in bijvoorbeeld oudertraining of andere lesvormen op school.

Je eigen onderzoek

Tot slot een voorbeeld om zelf na te denken over het verschil tussen gewenste en ongewenste vorm van medicalisering: Ria is een vrouw van 32 jaar oud. Ze is getrouwd met de 38-jarige Max. Max komt ’s avonds vaak dronken thuis. Hij is dan agressief, en heeft Ria zelfs een keer geslagen. Max heeft al vaak geprobeerd te stoppen met drinken, maar dat lukt hem niet goed. Ria heeft veel verdriet en vindt het leven niet meer leuk. Ze is vaak bang en slaapt steeds slechter. Op een dag gaat ze naar haar huisarts met haar klachten. Zou je het een goede vorm van medicalisering vinden als de huisarts Ria’s verdriet een ‘depressie’ noemt, waarvoor ze een pilletje voorgeschreven krijgt? En hoe zou je het vinden als de huisarts Max’ drinkgedrag een ‘alcoholverslaving’ noemt waarvoor hij in een verslavingskliniek kan worden behandeld? Medicalisering is dus niet zwart-wit. Dit maakt het erg interessant om te onderzoeken in je profielwerkstuk!

Wil je meer weten over dit onderwerp of heb je vragen? Stuur dan een mail naar gammasteunpunt@rug.nl.

Laatst gewijzigd:17 augustus 2017 12:31