Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukGammasteunpuntOnderwerpenMaatschappijleer/-wetenschappen

Islamitische Staat

Er gaat vrijwel geen dag voorbij zonder dat de Islamitische Staat (IS) in het nieuws is. Helaas ontbreekt het, met name in nieuwsmedia als kranten en het journaal, vaak aan duiding van het fenomeen IS. Ook in de wetenschap is IS een relatief nieuw onderzoeksobject. Ben je geïnteresseerd in internationale betrekkingen, het Midden-Oosten en/of geschiedenis? Dan is IS een uitdagend onderwerp voor jouw profielwerkstuk.

IS
IS

IS als onderwerp voor je profielwerkstuk

Er zijn meerdere perspectieven van waaruit het fenomeen IS bestudeerd kan worden. Hieronder worden het historische, religieuze, politieke en terrorismeperspectief uiteengezet. Let er wel op dat je niet alle perspectieven onderzoekt, daar wordt je profielwerkstuk veel te breed van!

Historisch perspectief

Een organisatie als IS komt natuurlijk niet uit de lucht vallen. IS komt voort uit al-Qaeda in Irak, dat in 2004 is opgericht en heeft daarna verschillende naamswijzigingen ondergaan. Al in 2006 riep de groepering een islamitische staat uit in Irak, die zich uiteindelijk zou uitbreiden naar Syrië. In juni 2014 riep de groepering het kalifaat uit in het gebied dat zij in handen hadden gekregen. Over de ontstaansgeschiedenis van IS zijn veel vragen te stellen. Hoe kan het dat IS zo’n groot gebied in handen heeft weten te krijgen in het Midden-Oosten? Welke machtsstrijd ontstond er uiteindelijk tussen de verschillende jihadistische groeperingen? Hoe werd deze strijd uitgevochten? Waarom heeft al-Qaeda publiekelijk afstand van IS genomen? Dit zijn slechts enkele vragen die jij kan uitwerken in je profielwerkstuk! Omdat er maar weinig bekend is over de structuur en activiteiten van IS vandaag de dag wordt in de literatuur juist de ontstaansgeschiedenis van IS uitgebreid behandeld. Kortom, de ontstaansgeschiedenis van IS is een onderwerp dat heden en verleden met elkaar verbindt en waarover voldoende informatie beschikbaar is.

Religieus perspectief

De islam is erg belangrijk om de ideologie van IS te begrijpen. Termen als jihad, kalifaat en martelaarschap spelen een centrale rol in deze ideologie. Maar ook geloven IS-strijders dat het Einde der Tijden nabij is, en dus de grote eindstrijd tussen gelovigen en ongelovigen. Hoe belangrijk is de islam voor IS? Wat is een kalifaat? Hoe verhoudt het kalifaat van IS zich tot de kalifaten uit het verleden? Wat zijn de eindtijdverwachtingen in de islam? Welke rol speelt Syrië daarin? Hoe wordt onder moslims gedacht over geweld? Dit zijn interessante vragen om uit te werken in je profielwerkstuk. Let wel op: op het internet zijn enorm veel opiniestukken over de relatie tussen IS en de islam te vinden. Veel van deze stukken zijn erg subjectief en bieden dus niet per definitie betrouwbare informatie voor een profielwerkstuk. Dergelijke opinieartikelen kunnen wel gebruikt worden als je iets wilt schrijven over de manier waarop de media met dit thema omgaan of hoe de westerse bevolking hier tegenaan kijkt. Ga voor betrouwbare inhoudelijke informatie op zoek naar (wetenschappelijke) literatuur over dit onderwerp in de bibliotheek, bijvoorbeeld de bibliotheek bij jou in de buurt of de UB.

Politiek perspectief

“Nog veel onduidelijkheid over wapenstilstand Syrië”, kopte de Volkskrant op vrijdagochtend 12 februari 2016. De wapenstilstand die wordt genoemd in de titel betreft een serie afspraken tussen onder andere de VS en Rusland over een staakt-het-vuren in Syrië. IS is echter niet betrokken bij de onderhandelingen over dit akkoord. Er is immers geen enkel land dat met de groepering om tafel wil. Maar hoe bereik je dan een politieke oplossing voor de problemen die IS in het Midden-Oosten veroorzaakt?

Het antwoord op deze vraag is tot op heden niet gevonden. Jij kan in je profielwerkstuk misschien een paar bruikbare suggesties doen! Onderzoek bijvoorbeeld waarom het politici nog niet is gelukt om op internationaal niveau tot een oplossing te komen. Welke machtsstrijd speelt er tussen de VS en Rusland? Wat moet er straks gebeuren met Assad: kan hij aan de macht blijven in Syrië, of staat hij een politieke oplossing juist in de weg? Of dichterbij huis: waarom heeft Nederland de keuze gemaakt om IS ook te bombarderen in Syrië? Zeer uiteenlopende kwesties, die allemaal van belang zijn in het politieke debat over IS.

Drie Londense meisjes op weg naar Syrië
Drie Londense meisjes op weg naar Syrië
Terrorismeperspectief

Drie Londense tienermeisjes vlogen in februari 2015 op eigen houtje naar Syrië om zich daar aan te sluiten bij IS. Hoewel deze meisjes uitzonderlijk jong zijn, vormen zij geen uitzondering: in allerlei Europese landen reizen zowel mannen als vrouwen af naar Syrië. Hoe radicaliseren deze vaak relatief jonge mensen? Wat drijft ze om het veilige Europa te verlaten voor een oorlogsgebied? Of waarom gaan sommigen over tot het plegen van aanslagen in Europa?

Dit is een ingewikkeld vraagstuk, vooral omdat jongeren die radicaliseren erg van elkaar verschillen en het radicaliseringsproces er altijd anders uitziet. Er is niet één profiel van radicale moslims. Radicalisering kan onder andere te maken hebben met identiteitsvorming, gevoelens van uitsluiting en discriminatie, of een gebrekkige integratie. Maar ook jongerencultuur en de uitgekiende propagandastrategie van IS is natuurlijk erg belangrijk om radicalisering te begrijpen. Overheden hebben moeite om grip te krijgen op jihadreizigers, zoals de mensen die naar Syrië reizen om te vechten wel worden genoemd. De strategie van de Nederlandse overheid om grip te krijgen op jihadreizigers vind je hier.

De urgentie om het probleem op te lossen is het afgelopen jaar sterk toegenomen door de terroristische aanslagen in Frankrijk. In januari 2015 pleegden de gebroeders Kouachi een aanslag op de redactie van het satirische tijdschrift Charlie Hebdo. Een van hen, Saïd, was in 2011 naar Jemen gegaan om daar te trainen met al-Qaeda. In november 2015 werd Frankrijk opnieuw opgeschrikt door een serie aanslagen in Parijs. Een van de aanslagplegers was de inmiddels opgepakte Salah Abdeslam. Het is niet bekend of hij ooit in Syrië is geweest, maar zeker is dat hij radicaliseerde in de Brusselse wijk Molenbeek, onder de ogen van politie en justitie.

Hoe zijn de Kouachi-broers en Abdeslam geradicaliseerd? Hoe kan worden voorkomen dat jongeren radicaliseren? En is het uitroepen van de noodtoestand, zoals in Frankrijk is gebeurd na de aanslagen in Parijs, de manier om een nieuwe aanslag te voorkomen? Kortom, als het gaat om radicalisering en aanslagen worstelen overheden in Europa met veel vragen. Adresseer één van deze kwesties in jouw profielwerkstuk!

Interessante materie?

Kiki Santing doet promotie-onderzoek hiernaar. Lees de blogpost over haar. Ook over het werk van radicaliseringsexpert Tinka Veldhuis verscheen een blogpost. Iets voor jou om hier je studie van te maken? Neem een kijkje bij Religiewetenschappen, Internationale Betrekkingen en Internationale Organisatie of Midden-Oostenstudies op een open dag of volg een webklas.

Laatst gewijzigd:13 juli 2017 11:24