Skip to ContentSkip to Navigation
founded in 1614  -  top 100 university

Overige talen

Hongaarse literatuur

Als je aan literatuur denkt, denk je misschien eerder aan Groot-Brittannië, Frankrijk of Spanje dan aan Hongarije. Toch is de kans behoorlijk groot dat jouw ouders Hongaarse literatuur op de plank hebben staan. In de afgelopen eeuw heeft literatuur uit dit land namelijke en flinke opmars gemaakt in West-Europa. Hoog tijd voor nader onderzoek dus! In dit artikel vind je om te beginnen meer informatie over de Hongaarse taal. Als je naar de kaart hieronder kijkt, zie je namelijk dat het Hongaars in zijn taalfamilie compleet geïsoleerd ligt. Hoe is dat zo gekomen? Verder vind je hier informatie over de bekendste Hongaarse schrijvers én natuurlijk een hoop tips over hoe jij Hongaarse literatuur kan omvormen tot een geschikt onderwerp voor jouw profielwerkstuk.

De verspreiding van Finoegrische talen over Europa
De verspreiding van Finoegrische talen over Europa

Finoegrische talen

Hongaars behoort tot de Finoegrische talen, die op hun beurt onderdeel zijn van de Oeraalse taalfamilie. Je kunt deze talen tegenkomen in het noorden, noordoosten en midden van Europa, en in West-Siberië. De afgelopen jaren zijn deze talen steeds belangrijker geworden, door politieke ontwikkelingen in Finland, Hongarije en Estland, die alle drie lid zijn van de Europese Unie. Binnen de Finoegrische talen neemt het Hongaars een bijzonde plaats in. Het is de grooste van de Oegrische talen, maar lijkt eigenlijk helemaal niet op het Fins of Ests. Deze talen zijn voor een Hongaar net zo onbegrijpelijk als een Nederlander!

Hoe kan het eigenlijk dat de Finoegrische taalgroep uitgespreid is geraakt over zoveel verschillende delen van Europa? En gekker nog: is het echt zo dat het Hongaarse totaal geen binding heeft met de andere Finoegrische talen, en hoe kan dat dan? Ben jij meer geïnteresseerd in taalkunde dan in literatuur? Doe in je profielwerkstuk dan onderzoek naar de Finoegrische talen en de positie die het Hongaars daarin inneemt. Je kan bijvoorbeeld proberen de verspreiding van het Hongaars te verklaren of je juist meer op de etymologische kant van de Hongaarse taal richten. Er zijn verscheidene landen en universiteiten die een instituut of afdeling hebben gewijd aan de studie van Finoegrische talen. Kijk bijvoorbeeld eens op de website van de Universität Wien voor meer informatie.


Imre Kertész
Imre Kertész

Hongaarse literatuur

Drie van de bekendste Hongaarse schrijvers zijn Imre Kertész (1929), Sándor Márai (1900-1989) en Magda Szabó (1917-2007). Hieronder vind je van elke auteur een korte biografie. Bedenk echter goed dat er nog veel meer Hongaarse auteurs zijn die de aandacht verdienen. Enkele andere namen zijn Mór Jókai, Antal Szerb en Dezső Kosztolányi.

Imre Kertész

Op 31 maart 2016 overleed Imre Kertész, de eerste Hongaarse Nobelprijswinnaar voor Literatuur. Kertész won de Nobelprijs in 2002 voor zijn gehele oeuvre, waarin de Holocaust centraal staan. In 1944 werd hij zelf door de Duitsers afgevoerd naar het concentratiekamp Auschwitz, waarna hij uiteindelijk in kamp Buchenwald belandde. Hij was op dat moment pas veertien jaar oud. Zijn ervaringen verwerkte hij in zijn bekendste werk genaamd Onbepaald door het lot, zijn eerste en autobiografische roman. Opmerkelijk is dat Kertész dit boek pas bijna vier decennia na het einde van de oorlog uitbracht. Ook heeft hij na de oorlog tijden in Duitsland gewoond. Hierover bestaat in Hongarije nog altijd behoorlijk veel controverse. Welke herinneringen had Kertész aan de oorlog en aan Duitsland, en hoe is dit terug te zien in zijn romans? Dit is slechts één van de vragen die je over het bewogen leven en werk van deze interessante auteur kan stellen. Verdiep je verder in zijn persoonlijk leven, denken en romans!

Sándor Márai

Sándor Márai werd geboren in het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije, in het plaatsje Košice dat in het huidige Slowakije ligt. Hij studeerde in verschillende Duitse steden en was correspondent in Parijs. Na een tijdje in Italië te hebben gewoond, verhuisde Márai naar de Verenigde Staten. Hij bleef in het Hongaars publiceren en had daardoor maar een klein publiek: zijn boeken werden geweerd in zijn communistische thuisland. In 1989 pleegde Márai vanwege eenzaamheid zelfmoord. Een jaar na zijn dood werd zijn bekendste werk Gloed opnieuw uitgegeven. Dit boek werd in Nederland in 2000 gekozen tot Boek van het Jaar. Binnen zeer korte tijd werd Márai zeer populair en wist hij een vaste plaats in de literaire canon van de twintigste eeuw te verwerven. In Nederland is zijn werk vooral bekend geworden door de verschillende theaterbewerkingen die Ursul de Geer van zijn werk maakte, en die meerdere malen voor belangrijke toneelprijzen genomineerd werden. Het wrange is dus dat Márai zijn eigen succes niet meer heeft kunnen meemaken. Misschien is eenzaamheid niet alleen een thema dat in zijn persoonlijke leven een grote rol speelde, maar ook in zijn romans. Zoiets zou jij kunnen uitzoeken in een profielwerkstuk!

Magda Szabó
Magda Szabó

Magda Szabó

Net als Kertész en Márai heeft Magda Szabó romans geschreven met een autobiografisch tintje. Szabó werd geboren in de Hongaarse plaats Debrecen en studeerde daar Latijn en Hongaars. Na de oorlog krijgt ze een aanstelling bij het Ministerie van Geloofszaken en Onderwijs in Boedapest. Ook brengt ze in dat jaar haar eerste dichtbundel Bárány, wat zich naar het Nederlands laat vertalen als Het lam. Hierna publiceerde zij nog meerdere dichtbundels. Vanaf 1957 publiceert ze ook boeken, met als debuut haar kinderboek Freskó. Haar boeken worden zowel in thuis- als buitenland geweldig ontvangen, en vanaf dat moment kan ze ook van de pen leven. Het literaire werk van Szabó is vaak geïnspireerd door haar eigen leven en dus veelal gesitueerd in Debrecen. Daarnaast spelen vaak vrouwen de hoofdrol in haar verhalen. Voor haar werk heeft zij meerdere prijzen ontvangen, waaronder de Kossuthprijs en de Prix Fémina Étranger.

Ideeën voor je profielwerkstuk

Alle bovengenoemde auteurs situeerden hun verhalen in de periode voor de Val van de Muur. Toch zijn niet al hun romans explicitiet gericht op het communisme. Welke thematiek zie je dan wel terug in de romans van deze schrijvers? En zijn er onderling ook duidelijke overeenkomsten te zien? Mocht je dit interessant vinden, dan ga je dus aan de slag met een kritische literaire analyse. Let hierbij bijvoorbeeld ook op mogelijke verbanden tussen het persoonlijke leven en de wereld van de schrijvers zelf.

Ook is het natuurlijk mogelijk om je te richten op andere auteurs. Er zijn meer werken in het Nederlands vertaald dan je zou denken! Voor je profielwerkstuk is het ook een idee om uit te zoeken welke werken van welke schrijvers vertaald zijn. Je zult zien dat een groot deel van de keuzes voor vertalingen tot in de jaren tachtig politiek gekleurd is. Tegelijkertijd werd interesse voor Hongaarse literatuur ook aangewakkerd op de momenten dat Hongarije in het middelpunt van de belangstelling stond. Voor je profielwerkstuk kun je uitzoeken welke politieke boodschap je kunt vinden in de werken van de vertaalde auteurs. Kun je deze relateren aan het politieke klimaat in Nederland of juist aan politieke ontwikkelingen in Hongarije? Hiervoor hoef je natuurlijk niet alle vertaalde boeken te lezen, je je kunt je op een paar uit hezelfde tijdvak richten.

Als je toneel interessant vindt, kun je de bewerkingen van Ursul de Geer vergelijken met origineel van Márai. Hoe heeft hij 'typisch' Hongaarse zaken naar het Nederlands overgebracht? Misschien lijkt het je wel veel leuker om zelf een bewerking te maken! Je kan denken aan een toneelstuk, maar ook aan een film, een opera of een musical. Regisseer je bewerking en betrek daarbij andere leerlingen: dat is een prachtig project voor je profielwerkstuk.

Vragen

Kom je er niet uit? Dan kun je ons natuurlijk ook mailen via alfasteunpunt@rug.nl!

Laatst gewijzigd:04 mei 2016 14:04